تاره چند
تارا ميرچنداڻي: سنڌي ٻوليءَ جي برک ليکڪا، ناول نويس، ڪهاڻيڪار تاراچنداڻيءَ، 6 -جولاءِ- 1930ع ۾، ديوان ڏيارام هاسارام ميرچنداڻيءَ جي گهر ۾، حيدرآباد (سنڌ) ۾ -جنم- ورتو. سندس پورو نالو -تارا- موتيرام ميرچنداڻي آهي. -تارا- جو والد زميندار هو، ۽ سندس ماءُ، جسي ٻائي، حيدرآباد جي مکين جي -آڪهه- مان هئي. تارا، ڀائرن ۽ ڀينرن ۾ ڇهون نمبر آهي. هن پرائمري -تعليم- ڪندن مل گرلس اسڪول حيدرآباد مان حاصل ڪئي. ساڳئي اسڪول مان 1947ع ۾، سُٺين مارڪن سان مئٽرڪ پاس ڪيائين. ورهاڱي کان پوءِ فرسٽ ايئر آرٽس وديا نگر (گجرات) مان ڏنائين. بعد ۾ بمبئيءَ وڃي ”جئه هند ڪاليج“ ۾ انٽر آرٽس ۾ داخلا ورتائين. گهرو حالتن جي ڪري هن پڙهڻ ڇڏي ڏنو، ۽ بمبئيءَ ۾ Rehabilitation Finance Department ۾ نوڪري ڪيائين. سندس شادي ساڳيءَ -آڪهه- جي، ڪراچيءَ ۾ رهندڙ نوجوان، موتيرام رامچنداڻيءَ سان 1950ع ۾ ٿي. ورهاڱي کان پوءِ سندس وَرَ -بنارس- ۾ جنرل مرچنٽس شاپ شروع ڪيو. تارا ميرچنداڻيءَ کي سنڌ اندر اسڪولي -تعليم- دوران ئي سنڌي ساهت سان دلچسپي هئي. هن 47-1946ع ڌاري ذهين شاگردن ۽ شاگردياڻين جو هڪ گروپ ”وديارٿي سنگم“ جي نالي سان قائم ڪيو، هن گروپ پندرهن وار -اخبار- ”وديارٿي“ به ڪڍي، جنهن جي -ايڊيٽر- -تارا ميرچنداڻي- ٿي. هنن اُن زماني ۾ سنڌ يونيورسٽيءَ جي قيام جي فيصلي وقت، شاگردن سان ملي حيدرآباد ۾ ’بنارس هندو يونيورسٽيءَ‘ وانگر ’حيدرآباد هندو يونيورسٽي‘ قائم ڪرڻ جي گهر ڪئي. اهڙيءَ طرح هن جي ادبي شروعات 16، 17 سالن جي عمر ۾ ”وديارٿي“ -اخبار- جي ايڊيٽوريلن لکڻ سان ٿي. 1948ع ۾ -تارا ميرچنداڻي- جڏهن جئه هند ڪاليج ۾ پڙهندي هئي ته پروفيسر منگهارام ملڪاڻيءَ کيس ادبي حوالي سان همٿايو ۽ هن ڪهاڻيون لکڻ شروع ڪيون. جڏهن 1995ع ۾ بمبئيءَ ۾ سنڌي ساهت منڊل (سنڌي ادبي سنگت) جا تنقيدي ڪلاس شروع ٿيا ته منگهارام ملڪاڻي کيس انهن ڪلاسن ۾ وٺي ويو. هن اتي پنهنجي پهرين ڪهاڻي ”سرڳ جو سير“ پڙهي، جنهن تي ڪافي نڪته چيني ٿي ۽ هوءَ دل برداشته ٿي وئي، ۽ ٻه ٽي مهينا ساهت منڊل جي گڏجاڻين ۾ نه وئي. اٽڪل -ٽن- مهينن کان پوءِ ٻي ڪهاڻي ”ديوار“ لکيائين، جا ادبي ڪلاس ۾ پڙهيائين ته ڏاڍي پسند ڪئي وئي ۽ هن کي لکڻ جو اُتساهه مليو. تارا، ادبي ميدان ۾ پنهنجي لاءِ ادب جي ٻن شاخن ڪهاڻيءَ ۽ ناول کي چونڊيو. هن مهل تائين سندس هيٺيان ناول: ’ڪُومايل ڪلي‘ (1949ع)، آشا (1950ع)، ’هٺ يوگي‘ (ناول: ٻه ڀاڱا- 1990ع)، ’لهرن جي گونج‘ (1992ع) ۽ ’سورج جي پهرين ڪرڻ‘ (1998ع)شايع ٿي چڪا آهن. سندس ناول ”هٺ يوگي“ کي، ڀارت سرڪار جي -تعليم- کاتي 1993ع ۾، مرڪزي ساهتيه اڪادميءَ جي -انعام- سان نوازيو. تارا ميرچنداڻيءَ جي ڪهاڻين جا پنج مجموعا: ’آئينو ۽ عڪس‘ (1965ع)، ’رٻڙ جي گُڏي‘ (1966ع)، ’اُلجهيل تندون ريشم جون‘، (1986ع)، ’درد‘ (1991ع)، ۽ ’وسريا نه وِسرن‘ (1996ع) ڇپيل آهن. تارا ميرچنداڻي سنڌي ڪهاڻي ۽ ناول جو هڪ معتبر نالو آهي. سندس شمار انهن ٿورين ليکڪائن ۾ ٿئي ٿو، جيڪي مسلسل لکي رهيون آهن. سندس ڪهاڻين ۾ نئين سوچ موجود آهي. هن جا ڪجهه ناٽڪ به لکيا آهن، -جن- مان ڪي ”آئينو ۽ عڪس“ مجموعي ۾ شامل آهن. سندس ناٽڪ ريڊيو تي به نشر ٿي چڪا آهن. سنڌي ٻوليءَ بابت سندس ويچار آهن ته: ”مون کي سڀني ٻولين ۾ سنڌي -ٻولي- ئي مٺي لڳندي آهي. سنڌي -ٻولي- زنده رهندي ۽ ضرور زنده رهندي، اهو منهنجو وشواس آهي“. مختلف سرگرمين ۾ به حصو وٺندي رهندي آهي. عورتن جي هڪ جماعت ”جهنڪار ڪلب“ قائم ڪري، -ان- جي پليٽ فارم -تان- هنرن جي ترقيءَ، معذور ٻارن ۽ ڪوڙهه ورتل انسانن جي مدد جهڙا ڪم ڪيائين. کيس ادبي خدمتن تي ڪيترا -انعام- ۽ اوارڊ ملي چڪا آهن، جهڙوڪ: نئين دنيا پبليڪيشن ممبئيءَ پاران اوارڊ (1991ع)، -ٻولي- ۽ ساهت سڀا'>-اکل ڀارت سنڌي -ٻولي- ۽ ساهت سڀا- ۽ سهيوڳ فائونڊيشن بمبئيءَ پاران اوارڊ (1992ع)، ناول: ”هٺ يوڳيءَ“ تي ساهتيه اڪادمي اوارڊ (1993ع)، رام پنجواڻي لٽرري ۽ ڪلچرل سينٽر پاران اوارڊ (1994ع)، ڀارتيه ڀاشا پريشد اوارڊ ڪلڪتو (1995ع)، سنڌي اڪيڊمي دهليءَ جو لٽرري اوارڊ (2000ع) وغيرهه. تارا ميرچنداڻي، مرڪزي ساهتيه اڪادمي ۽ مهاراشٽر راجيه سنڌي ساهتيه ڪميٽيءَ تي ميمبر رهي چڪي آهي. هن وقت ’جئڪ اينڊ جل هائوسنگ سوسائٽي‘ پوني ۾ رهائش پذير آهي ۽ مقامي ادبي تنظيمن جي گڏجاڻين ۾ ريٽا شهاڻي، گورڌن شرما ”گهايل“ ۽ ٻين سان گڏ سرگرميءَ سان حصو وٺندي رهي
07-06