جوش مليح آبادي
جوش مليح آبادي، -اردو- ادب جو ناميارو اديب ۽ شاعر ٿي گذريو آهي. هن ڊسمبر 1898ع تي هندستان جي شهر مليح -آباد- ۾ -جنم- ورتو. سندس اصل نالو شبير احمد ولد نواب -بشير احمد- خان هو، سندس ڏاڏو نواب احمد خان ۽ پڙ ڏاڏو نواب فقير محمد خان پڻ صاحب ديوان شاعر ٿي گذريا آهن. -ان- کانپوءِ هن 1914ع ڌاري -ايس- ٽي پيسرز ڪاليج آگري منجهان سينيئر ڪئمبرج جو امتحان پاس ڪيو ۽ 1918ع ڌاري -ٽئگور- يونيورسٽيءَ ۾ عربي ۽ فارسيءَ جي -تعليم- حاصل ڪرڻ لاءِ داخل ٿيو، -جتي- -ان- وقت جو ناميارو -استاد- قدرت -الله- مليح آبادي سندس -استاد- رهيو. -ان- دوران هن اردوءَ جي -تعليم- پڻ حاصل ڪئي. هن نون ورهين جي ڄمار ۾ پهريون شعر چيو ۽ شاعريءَ ۾ ابتدائي -اصلاح- عزيز لکنويءَ کان ورتائين، اڳتي هلي طبيعت ۾ فراوانيءَ سبب هن تمام گهڻي شاعري ڪئي. -جوش مليح آبادي- 1925ع ڌاري عثمانيه يونيورسٽيءَ ۾ ترجمي نگاريءَ جي ڪم سان وابسته رهيو. -ان- دوران حيدرآباد دکن ۾ رهندي اتان جي حڪومتي نظام تي تنقيدي نظم لکيائين. -ترت- ئي هن ’ڪليم‘ نالي سان اردوءَ ۾ هڪ ادبي رسالو ڪڍيو، جنهن ۾ انگريزن جي قبضي مان هندستان جي آزاديءَ جي حق ۾ مواد شايع ڪيو ۽ پنهنجو ڪلام ڇاپيو. جنهنڪري کيس وڏي مشهوري ملي ۽ عوام کيس ’شاعر انقلاب‘ جو لقب ڏنو. دانشور طور هن -آزاديءَ جي تحريڪ- ۾ سرگرم حصو ورتو. -ان- وقت جوش هندستان جي اڪثر سياستدانن خاص ڪري جواهر لال نهرو جي ويجهن ساٿين ۾ شمار ٿيندو، برصغير جي ورهاڱي بعد جوش هندستان ۾ ئي رهيو، پر هندستان ۾ اردوءَ تي هندي زبان کي فوقيت ملڻ واري روش سبب 1958ع ۾ -پاڪستان- هليو آيو ۽ ڪراچيءَ ۾ اچي مقيم ٿيو، -جتي- مولوي عبدالحق سان گڏ ’انجمن -ترقي- -اردو- ادب‘ جي سرگرمين ۾ حصو ورتائين. 1978ع ڌاري جوش صاحب -اسلام- -آباد- منتقل ٿي ويو ۽ اتي وڃي مستقل طور -آباد- ٿيو، اتي هن پنهنجن انٽرويوئن ۾ کريون ڳالهيون ڪيون، جنهن ڪري حڪومت کيس ’بليڪ لسٽ‘ به ڪيو. -انگريز- دور ۾ ’آج-ڪل‘ ۽ ’ڪليم‘ رسالن جو -ايڊيٽر- رهيو هو. -پاڪستان- اچڻ بعد ڪجهه عرصي لاءِ ’اردو لغت‘ جو نگران ٿيو. هن ڪيترين ئي فلمن لاءِ مڪالما ۽ گيت لکيا. هن جي شعري تصنيفن جو وڏو تعداد آهي، -جن- ۾: (1) آواز حـق، (2) روح ادب، (3) شـاڪـي راتـيــن، (4) جوش ڪي سؤ شعر، (5) نقش نگار، (6) شعله و شبنم، (7) پيغمبر اسلام، (8) فڪر و نشاط، (9) جنون و حڪمت، (10) حر ف و حڪايت، (11) حسين -اور- انـقـلاب، (12) آيـات –اور انـقـلاب، (13) عـرش و فــرش و رامــش و رنـگ، (14) سنبل و سلاسل، (15) سيف و سبو، (16) سرور خروش، (17) سموم و سبا، (18) طلوع ِفڪر، (19) موجد و فڪر، (20) قطره قلزم، (21) نوادر جوش، (22) الـهام فـڪـر، (23) الـهـام و افـڪـار، (24) نجـوم جـواهـر، (25) جـوش ڪي مرثيي، (26) خروس ادب (حصو پهريون ۽ ٻيو)، (27) عرفانيات جوش، (28) محراب و صغراب، (29) ديوان جوش وغيره شامل آهن جوش جون نثري تحريرون، اردوءَ جي نثري ادب ۾ وڏي اهميت رکن ٿيون. سندس نثري ڪتابن ۾: (1) مقالات جوش، (2) اوراق زرين، (3) جذبات فڪر، (4) اشارات، (5) مڪالمات جوش، (6) يادون ڪي بارات (آتم ڪٿا) شامل آهن، ’يادون ڪي بارات سندس منفرد -آتم ڪٿا- آهي، جنهن وڏي شهرت ماڻي آهي جوش مليح آبادي -اردو- ادب ۾ وڏو مقام رکندڙ شاعر هو. شيخ -اياز- به سندس مداحن مان هو. جوش صاحب 22 فيبروري 1982ع تي -اسلام- -آباد- ۾ وفات ڪئي، سندس مزار -اسلام- -آباد- 8/-
02-22